İş yerinde çekilmiş kılıçlar

Bir mobing hikayesi “Öküz” Ezop Sahne’de

okuz2

Beşiktaş, tiyatroları, sahaflarıyla yavaş yavaş bir kültür merkezi haline gelmeye başlıyor. Bu merkezlerden birinde, Ezop Sahne’de “Öküz” isimli oyun bu sezon sahnedeydi. İzlemek için son birkaç gösterim kaldı.

Oyunda üç iş arkadaşının birbirleriyle ve patronla olan ilişkilerindeki şiddeti izliyoruz. Öküz oyununda mobingin şiddeti açıktan kötü olabilen karakterlerle gösterilmiş. Bazı iş ortamları için oyunun gerçeği yansıttığını mobing vakası duyanlar ve mobinge maruz kalanlar bilir. Yine de ofis içi şiddeti anlatmak, göstermek zordur. Mobing genelde imalarda, sessiz mırıldanmalarda yüzer, kulisçilikle dışlama ile işler, performans değerlendirme gibi kılıflar giydirilir ve bunlar uzun süreli olarak gerçekleşir.

Oyunda mobing yapan karakterler toplumun devamı için içgüdüsel tepkilerle mobing yaptıklarını söylerler. Ofis içi duygusal şiddeti bir doğa olayı olarak açıklarlar. Bu eşitsizliğin güçlü tarafında olanların her zaman yaptıkları şeydir. Şiddet insanların kendilerini yapmaktan alıkoyamadıkları bir davranış olarak görülür. Eşitsizliğin güçsüz tarafında olan kişi ise örgütsüzlük ortamında durumun düzeltilmesini patrondan talep eder ve onun “hakemliğini” çağırır.

Mobingin son yıllarda daha fazla dile getirildiğini biliyoruz. Patronlar tarafından “iletişim sorunları olan insanlar tarafından –maalesef- uygulunan şiddet” olarak açıklanırken emek örgütleri tarafından işin yoğunlaşması ve saldırgan davranışların ödüllendirilerek verimliliğe koşulması ile açıklanmaktadır. Emek örgütlerinin mobingin artışını açıklamada haklı olduğunu biliyoruz. İş ortamının mobingçi üretebileceğini geçen yıllarda Amerika’da yapılan bir araştırmadan görüyoruz. Bu araştırmaya göre toplumda %1 olan psikopatlık oranı finans sektöründe %10’dur. Türkiye’de özellikle finans ve sigorta sektöründeki antideprasan kullanımının vardığı düzeyi buralarda çalışan iş yeri hekimlerinden öğrenebilirsiniz. Bu işin yarattığı tahribatın / şiddetin boyutunu göstermesi açısından bir işarettir.

Son olarak ufak bir kaç eleştirim var. Birincisi çeviri biraz daha törpülenebilir. Bazı cümleler kulağa fazla Amerikan geliyor. İkincisi ise cinsiyet meselesi. Kendi iş hayatımdan söyleyebilirim ki mobing uygulayan kadınlar çirkin bir biçimde eleştiriliyor. “Evlenmemiş, çirkin” gibi cinsiyetçi tutumları duymak mümkün. Bunu dile getirenler güç sahibi kadın görmeye dayanamayanların kadın düşmanlığıdır. Mobing uygulayan erkeklerin eleştirisinde cinsiyetçi argümanların kullanılmadığını biliyoruz. Bu nedenle bu tutumun tekrar üretilmesine izin vermemek adına oyunda mağduru kızgınlıktan “öküzleştiren” kişinin erkek olmasını tercih ederdim.

Oyun ve oyuncular bu konuyu ele almakta çok başarılı. İzlemenizi öneririm.

 

Bu yazı: 11 Haziran 2017’de Evrensel Pazar’da şurada yer almıştır.

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s